Skóra sucha, ściągnięta, „pijąca" krem w kilka minut po nałożeniu - to najczęstszy sygnał, że w rutynie brakuje jednego z trzech typów nawilżenia. Odpowiedź na pytanie „humektanty co to" jest prostsza, niż się wydaje: to składniki, które przyciągają wodę do skóry, ale same jej nie zatrzymują. Dlatego skuteczna pielęgnacja nawilżająca opiera się na trzech uzupełniających się mechanizmach - humektantach, emolientach i okluzji - a nie na jednym „cudownym" składniku.
Co to są humektanty?
Humektanty to substancje higroskopijne - wiążą cząsteczki wody i przyciągają je do naskórka, zarówno z głębszych warstw skóry, jak i z powietrza (przy odpowiedniej wilgotności otoczenia). Najbardziej znane humektanty to kwas hialuronowy, gliceryna, pantenol (prowitamina B5), mocznik i niacynamid. Ich zadaniem jest zwiększenie ilości wody w warstwie rogowej naskórka - dzięki temu skóra wygląda na bardziej jędrną, „napitą" i elastyczną.
Przykładem produktu opartego głównie na humektantach jest Medik8 Hydr8 B5 Intense - serum łączące kwas hialuronowy o różnej masie cząsteczkowej z pantenolem. Taki duet działa dwutorowo: kwas hialuronowy przyciąga wodę do różnych głębokości skóry, a pantenol dodatkowo łagodzi i wspiera regenerację bariery.
Co to są emolienty?
Emolienty to składniki lipidowe, które wypełniają mikroszczeliny między komórkami naskórka, wygładzają jego powierzchnię i częściowo uzupełniają naturalne lipidy skóry (m.in. ceramidy, cholesterol, kwasy tłuszczowe budujące „cement międzykomórkowy"). Skóra po zastosowaniu emolientów jest gładsza w dotyku, mniej szorstka i lepiej znosi kontakt z czynnikami zewnętrznymi.
Do popularnych emolientów należy skwalan - lekki, dobrze się wchłaniający lipid zbliżony budową do sebum skóry. Znajdziemy go m.in. w Dermomedica Tea Tree Oil Cleanser, olejku myjącym, który jednocześnie oczyszcza i pozostawia na skórze cienką warstwę lipidową zapobiegającą uczuciu ściągnięcia po myciu. Drugą, jeszcze ważniejszą grupą emolientów są ceramidy - lipidy identyczne z tymi, które naturalnie buduje skóra. Znajdziemy je w Dermomedica Ceramide Calming Cream, kremie odbudowującym barierę hydrolipidową i łagodzącym podrażnienia.
Co to jest okluzja?
Okluzja to trzeci, najczęściej pomijany mechanizm nawilżenia. Składniki okluzyjne - masła (np. masło shea), woski, wazelina, niektóre oleje - tworzą na powierzchni skóry cienką, półprzepuszczalną warstwę, która fizycznie blokuje TEWL, czyli przeznaskórkową utratę wody. Innymi słowy: okluzja nie dodaje wody do skóry, tylko zatrzymuje tę, która już tam jest - dzięki humektantom i naturalnemu nawilżeniu skóry.
Produktem o wyraźnie okluzyjnym charakterze jest Dermomedica Magic Balm - terapeutyczna maść regenerująca, która sprawdza się na przesuszone, spierzchnięte miejsca oraz jako „pieczętowanie" pielęgnacji na noc, zwłaszcza zimą lub po intensywnych zabiegach złuszczających.
Który typ nawilżenia dla cery suchej, a który dla tłustej?
Cera sucha i odwodniona najczęściej potrzebuje wszystkich trzech mechanizmów naraz: humektantu, który przyciągnie wodę, emolientu, który uzupełni brakujące lipidy, i lekkiej okluzji, która zapobiegnie ponownemu odparowaniu wody w ciągu dnia lub nocy. Pominięcie ostatniego etapu to najczęstszy powód, dla którego nawet dobre serum nawilżające „nie działa" na bardzo suchą skórę.
Cera tłusta i mieszana zwykle dobrze reaguje na humektanty (lekkie, wodne formuły) oraz emolienty o niskim potencjale komedogennym, takie jak skwalan - nie zatykają porów, a jednocześnie regulują poczucie ściągnięcia po myciu. Ciężka okluzja (grube masła, wazelina) bywa dla tej cery zbyt obciążająca w ciągu dnia, ale sprawdza się punktowo, np. na przesuszone fragmenty skóry.
Jeśli szukasz jednego produktu, który w rozsądny sposób łączy kilka mechanizmów nawilżenia, dobrym wyborem jest Woods Copenhagen Daily Hydra Cream - krem do codziennego stosowania, który nawilża, wygładza i pomaga utrzymać odpowiedni poziom wody w skórze przez cały dzień.
W jakiej kolejności nakładać?
Podstawowa zasada brzmi: od najlżejszej, najbardziej wodnistej konsystencji do najgęstszej. W praktyce oznacza to: 1) humektant (np. serum z kwasem hialuronowym i pantenolem) na lekko wilgotną skórę, 2) emolient (krem z ceramidami lub olejek ze skwalanem), który wygładza i częściowo zamyka wilgoć, 3) w razie potrzeby - okluzja (maść lub balsam) jako ostatnia warstwa, szczególnie wieczorem lub na przesuszone partie skóry.
„Lekko wilgotna skóra" nie jest przypadkowym zaleceniem - humektanty najlepiej działają, gdy mają z czego „czerpać" wodę. Nakładanie ich na całkowicie suchą skórę w suchym powietrzu (np. przy klimatyzacji lub ogrzewaniu) może zadziałać odwrotnie do zamierzonego efektu.
Dlaczego humektant bez okluzji może wysuszać?
To jeden z najczęstszych błędów pielęgnacyjnych. Kwas hialuronowy i inne humektanty przyciągają wodę - ale jeśli powietrze wokół jest suche (a wilgotności w naskórku jest mało), humektant może zacząć „wyciągać" wodę z głębszych warstw skóry w stronę powierzchni, gdzie ta woda paruje. Efekt jest odwrotny od zamierzonego: skóra po serum z kwasem hialuronowym czuje się bardziej ściągnięta niż przed aplikacją.
Dlatego humektant zawsze warto „zamknąć" emolientem lub - w przypadku bardzo suchej skóry, zimą albo po zabiegach złuszczających - dodatkowo warstwą okluzyjną. Sama okluzja bez wcześniejszego nawodnienia skóry humektantem nie ma jednak sensu - zamknie tylko tyle wody, ile skóra faktycznie ma w danym momencie.
FAQ - najczęstsze pytania o humektanty, emolienty i okluzję
Co to są humektanty?
Humektanty to składniki higroskopijne (np. kwas hialuronowy, gliceryna, pantenol), które przyciągają i wiążą cząsteczki wody w naskórku, zwiększając poziom nawilżenia skóry.
Co to są emolienty?
Emolienty to składniki lipidowe (np. skwalan, ceramidy), które wygładzają powierzchnię skóry, wypełniają mikroszczeliny między komórkami naskórka i uzupełniają naturalne lipidy bariery hydrolipidowej.
Co to jest okluzja w pielęgnacji skóry?
Okluzja to warstwa składników (masła, woski, maści), która tworzy na powierzchni skóry barierę zatrzymującą wodę i ograniczającą jej odparowanie (TEWL), czyli przeznaskórkową utratę wody.
Czym różni się humektant od emolientu?
Humektant przyciąga wodę do skóry, ale sam jej nie zatrzymuje. Emolient nie dodaje wody, tylko wygładza skórę i częściowo uzupełnia jej naturalne lipidy. Oba mechanizmy się uzupełniają - dlatego najlepiej stosować je razem.
Który typ nawilżenia jest najlepszy dla cery suchej?
Cera sucha zwykle potrzebuje wszystkich trzech mechanizmów: humektantu, który przyciągnie wodę, emolientu z ceramidami, który odbuduje barierę, oraz okluzji, która zapobiegnie utracie wody w ciągu dnia lub nocy.
Który typ nawilżenia sprawdzi się przy cerze tłustej i trądzikowej?
Cera tłusta dobrze reaguje na lekkie humektanty i emolienty o niskim potencjale komedogennym, takie jak skwalan. Ciężka okluzja jest zwykle zbędna na całą twarz, ale może się sprawdzić punktowo na przesuszonych fragmentach.
W jakiej kolejności nakładać produkty nawilżające?
Od najlżejszej konsystencji do najgęstszej: najpierw humektant (serum z kwasem hialuronowym) na lekko wilgotną skórę, potem emolient (krem z ceramidami), a na końcu - jeśli skóra tego potrzebuje - warstwa okluzyjna (maść lub balsam).
Dlaczego humektant bez okluzji może wysuszać skórę?
W suchym powietrzu humektant może „wyciągać" wodę z głębszych warstw skóry ku powierzchni, gdzie ta woda odparowuje, zamiast pozostać w naskórku. Zamknięcie humektantu emolientem lub okluzją zapobiega temu efektowi.
Czy można łączyć wszystkie trzy typy nawilżenia jednocześnie?
Tak, to zalecany sposób pielęgnacji - zwłaszcza dla cery suchej, dojrzałej lub odwodnionej. Kolejność aplikacji (humektant, potem emolient, na końcu ewentualna okluzja) sprawia, że mechanizmy się uzupełniają, zamiast konkurować ze sobą.
O autorce
Artykuł przygotowała Daria Wyszyńska-Zdziobłowska - kosmetolożka z 15-letnim doświadczeniem, założycielka YourSkin. Jeśli nie masz pewności, który typ nawilżenia sprawdzi się w Twojej pielęgnacji, napisz do naszej asystentki na czacie (ikona w rogu strony) - dobierzemy produkty do potrzeb Twojej skóry.
